17 okt. 2016
3 minuten
Kun je met ‘nudging’ het gedrag beïnvloeden van werknemers zodanig dat er minder arbeidsongevallen plaatsvinden? Een goede nudge is echter niet gemakkelijk te verzinnen.
Het fenomeen ‘nudging’ is bedacht door de Amerikaanse academici Cass Sunstein en Richard Thaler (Nudge, 2008). Nudging is een duwtje geven in de goede richting door het gewenste gedrag aantrekkelijk te maken, zonder mensen daarbij in hun vrijheden te beperken. Nudging speelt in op het feit dat mensen lang niet altijd rationele of bewuste keuzes maken. Sterker nog, de meeste keuzes maken we automatisch en intuïtief (Kahneman, Thinking, Fast and Slow, 2011). Dit impulsieve gedrag laat zich moeilijk veranderen door argumenten. Wat wel blijkt te werken, zijn kleine veranderingen in de fysieke omgeving. Een subtiele hint kan een flinke gedragsverandering tot gevolg hebben. Het bijzondere van een nudge is dus dat het ons gedrag op een onbewuste manier beïnvloedt.
Voorbeelden nudges
Een bekend voorbeeld van een nudge is die van de pianotrap: een trap wordt voorzien van pianotoetsen en als je er op loopt klinken de noten ook echt. (zie filmpje op youtube )
Gevolg: veel meer mensen nemen de trap. Een ander voorbeeld is een tekening van een vlieg in het urinoir zodat mannen beter richten. Of het plaatsen van groene voetstappen op de grond richting een afvalbak in dezelfde kleur. Gevolg: veel meer mensen gooien hun afval keurig weg in de afvalbak in plaats van op straat.
Routinematig handelen
Kan nudging bijdragen aan het verminderen van onbewuste handelingen die tot een ongeval kunnen leiden? Viola van Guldener (programmamanager Veilig Werken bij het RIVM) vraagt het zich af in haar blog op arbo-online.
Zij doelt daarbij op ongevallen die ontstaan door routinematig handelen. ‘Uit Storybuilder (database van RIVM met informatie over 17.000 ongevallen) blijkt dat bij één op zes ernstige arbeidsongevallen onbewuste keuzes een belangrijke rol spelen. Bij het niet of niet goed gebruiken van veiligheidsvoorzieningen als oorzaak van een ongeval kunnen we onderscheid maken in de menselijke factor. Op basis van de classificatie van Jens Rasmussen (modellen van operatorgedrag) zijn er drie soorten handelen te onderscheiden: skill-based, procedure-based en knowledge-basedhandelen. Skill-based handelen is routinematig handelen, de automatische piloot. Knowledge-based handelen gaat over actief kennis opzoeken om te kunnen handelen. Bij ongevallen waarbij mensen een veiligheidsvoorziening niet goed gebruiken, blijkt maar liefst 1 op de 3 ongevallen te ontstaan door zogenoemd verlies van aandacht of concentratie (skill-based).’
Formule-1 headsets
Van Guldener geeft een voorbeeld van een succesvolle nudge avant la lettre:
‘Jarenlang lag de papiersector onder vuur vanwege gevaarlijke en ongezonde werkomstandigheden. Machineveiligheid en lawaai waren belangrijke aandachtspunten. Omkisten van machines was al gedaan. Maar hoe krijg je mensen zover om oordopjes te dragen? Het bedrijf had van alles geprobeerd: gratis oordopjes, gehoorbescherming op maat (otoplastieken), instructies en voorlichting gegeven, lawaaicampagnes georganiseerd, procedures opgenomen, et cetera. Toch bleken medewerkers keer op keer hun gehoorbescherming niet te dragen. Totdat de directeur met ze in gesprek ging. ‘Wat zijn jullie hobby’s, wat doen jullie in het weekend?’ was de kernvraag van deze betrokken directeur. Antwoord: autoracen. In antwoord daarop schafte het bedrijf Formule 1-headsets aan: gehoorbescherming en communicatie mogelijk in één! Het doel om alle medewerkers gehoorbescherming te laten dragen, was daarmee in één klap bereikt.’
Bron: Arbo-online
Anderen lazen ook
