5 jun. 2014
2 minuten
Een onderzoeksteam uit Leuven, San Diego en Nijmegen ging er in de internationale ‘Best illusion of the year contest’ met de tweede prijs vandoor. Rob van Lier van het Donders Institute for Brain, Cognition and Behaviour van de Radboud Universiteit werkte mee aan de illusie ‘Flexible Colors’.
Optische illusies zijn vooral leuk, maar ze helpen neurowetenschappers ook bij het beter begrijpen van waarneming. Met illusies onderzoeken zij hoe ons brein de lichtstralen die in het oog vallen, omzet naar betekenisvolle beelden.
Interactie kleur en vorm
De winnende illusie van Mark Vergeer (Leuven), Stuart Anstis (San Diego) en Rob van Lier toont de interactie tussen kleur en vorm. ‘In ons zicht zijn vormen en randen heel belangrijk. Een rand bepaalt namelijk waar de kleuren die je ziet zich mengen. Daar spelen we mee in onze winnende illusie van dit jaar. In 2008 won Van Lier de eerste prijs in dezelfde illusiewedstrijd samen met Mark Vergeer, die destijds ook werkte bij de Radboud Universiteit.
Illusie 1: Flexible Colors
Terwijl de cirkels verschuiven, veranderen hun kleuren. Toch? Nee, helemaal niet! Van Lier legt uit: "Deze animatie bestaat uit één kleurenplaatje waar cirkelvormige lijnen overheen schuiven. Hoewel het lijkt alsof de kleur tussen de cirkels verandert, blijft de onderliggende kleur eigenlijk precies hetzelfde en verschuiven alleen de randen van de cirkels.’ Wat gebeurt er? ‘Ons brein vult op basis van de kleur tussen de lijnen telkens een nieuwe mengkleur in, in plaats van dat het de feitelijke kleur van de nieuwe cirkels waarneemt. Daarmee laat deze illusie mooi zien dat de kleuren die je waarneemt geen vaststaand gegeven zijn maar afhankelijk van de waargenomen randen en vormen worden ingevuld."
Illusie 2: Stad & bos
Deze twee foto’s van een bos en een stad lijken heel verschillend maar hebben exact dezelfde onderliggende kleuren. Van Lier: ‘In deze illusie zie je hoe één gekleurde afbeelding tot verschillende waarnemingen kan leiden. Dat is afhankelijk van de grijstinten die je daarbovenop legt. De grijstinten versterken kleuren die bij hun randen passen en verzwakken kleuren die daar juist niet bij passen. Dat resulteert in een verschillende waarneming van de kleuren in de foto’s van het bos en de stad. Deze illusie laat dus zien hoe ons brein kleuren en contouren naar wens combineert.’