Gehoorapparaat of rolstoel hoeft niet suf te zijn

Sommige producten wil je gewoon liever niet hebben: een gehoorapparaat bijvoorbeeld of een suffe fietshelm. Het zijn producten die de gebruiker een negatief label kunnen opleveren, een stigma. In een gezamenlijk promotieonderzoek van de Universiteit Antwerpen en de TU Delft, verdiepte de Vlaamse productontwerper en universitair docent Kristof Vaes zich in producten met een stigma. 

  

Empathie

"Het doel was dit onderwerp te begrijpen, te meten en te managen",  zegt Vaes. "Een belangrijke factor is bewustwording van het mogelijke probleem bij de ontwerper. Er is een zekere mate van empathie nodig om te voelen wat het betekent als mensen je vermijden, uitlachen of nastaren. Ik heb een aantal studenten Product Ontwerpen in Antwerpen gewoon een aantal dagen de straat op gestuurd met een bepaald stofmaskertje om hen eens te laten ervaren hoe dat nou voelt. Sommigen vonden het echt verschrikkelijk."

Afstand

De studenten rapporteerden over de reacties die ze ervoeren. "Maar we wilden ook echt proberen om dit fenomeen te méten, om op zijn minst een rangschikking te kunnen maken van producten. Het blijkt dat de afstand die mensen bij het voorbijgaan houden van mensen met een stigmatiserend product (stofmasker), een goede maat is om dit in kaart te brengen. Als een proefpersoon geen masker draagt, dan is die afstand rond de 110 centimeter. Draagt hij wel een masker, dan blijft de voorbijganger tot 50 centimeter verder weg; die afstand is nog afhankelijk van het type stofmasker dat we voorschotelden."

Strategie

Uiteindelijk gaat het natuurlijk om de vraag hoe een ontwerper dit probleem kan aanpakken en verkleinen. Uit het onderzoek van Vaes is onder meer een checklist voortgekomen voor ontwerpers en een kaartenset met 17 mogelijke ontwerpstrategieën, zoals het combineren van een stigmatiserend product met andere producten, het afleiden van de aandacht en het personaliseren van het product.

Tof

"Er zijn al ook mooie oplossingen voor dit probleem", zegt Vaes, "gehoorapparaten die zijn verwerkt in een bril bijvoorbeeld. En rolstoelen zijn inmiddels ook al een stuk hipper geworden. Een tof voorbeeld vind ik zelf een fietshelm die zich pas ontpopt als een soort kraag, als er echt gevaar dreigt. Dat gebeurt dus als je valt, wat wordt geregistreerd door sensoren."

Promotie Kristof Vaes "Product Stigmaticity. Understanding, Measuring, and Managing Product-Related Stigma".
28 april 2014 om 15:00 uur, Aula TU Delft.
Promotor 1: Prof.dr. P.J. Stappers (IO), promotor 2: Prof.dr. K. Desager (U-Antwerpen), copromotor: Dr. A. Standaert (U-Antwerpen).