17 feb. 1999
2 minuten
Het woord ‘vuvuzela’ bezorgt veel voetbalfans nog steeds rillingen. De plastic toeter was in 2010 nogal prominent aanwezig op de wereldkampioenschappen voetbal in Zuid-Afrika. In de volgepakte stadions tetterden tienduizenden van deze instrumenten. Het harde geluid ging al spoedig irriteren, het leidde de spelers af en zelfs televisiekijkers klaagden erover
Voor de World Cup 2014 in Brazilië introduceren de organisatoren nu de maraca-achtige caxirola als officieel instrument voor dit evenement. De caxirola is gebaseerd op de Afrikaanse caxixi, en is ontwikkeld door de Braziliaanse muzikant Carlinhos Brow, met de bedoeling om een wat bescheidener geluid te produceren dan de vuvuzela. Om te zien of dat echt zo is, bestudeerden Talita Pozzer en Stephan Paul van de Federal University of Santa Maria in Brazilië de akoestiek van het instrument. Ze concluderen dat een enkele caxirola in ieder geval niet schadelijk is voor het gehoor van de gebruiker. Ze presenteren hun werk deze week op de 166e bijeenkomst van de Acoustic Society of America, in San Francisco.
Vrijwilligers
Voor hun analyse vroegen de onderzoekers aan 22 vrijwilligers die het instrument nog nooit hadden gezien, om het te bespelen zoals zij dachten dat het zou moeten. Ze ontdekten dat mensen de neiging hebben om het instrument heen en weer of op en neer te schudden. Het geproduceerde geluid werd gemeten met een recordertje bij het oor van de proefpersoon.
De onderzoekers vonden dat het instrument als het langs zijn lengteas wordt geschud, twee keer zoveel geluidsenergie produceert als bij schudden langs de kortere as. Maar omdat het volume zich logaritmisch verhoudt tot de geluidsenergie, is het verschil met het oor maar net hoorbaar. Bij beide speelstijlen was de geluidsdruk vergelijkbaar met die van een normaal gesprek en grofweg 45 decibel minder dan dat van een vuvuzela. Dat komt overeen met 1/30 000 van de geluidsenergie. Met andere woorden: er zijn 30 000 caxirola’s nodig om dezelfde geluidsdruk te produceren als een enkele vuvuzela.
Signatuur
De onderzoekers registreerden ook de akoestische signatuur van de caxirola – gespeeld op beide manieren – door te meten hoe de frequentie en de intensiteit van het geluid in de tijd varieert. Die signatuur was voor beide speelmethoden identiek.
De volgende stap, zegt Paul, is het meten van het geluidsvermogen van de caxirola, dat in tegenstelling tot de geluidsdruk onafhankelijk is van de afstand en de omgeving waarin hij wordt gebruikt. De onderzoekers kunnen de meetresultaten dan invoeren in een computermodel van voetbalstadions om exact te simuleren hoeveel herrie duizenden caxirola’s zouden maken en om te zien of dat al dan niet schadelijk zou zijn.
Gooien
Sinds de introductie van de caxirola vorig jaar is er al veel te doen geweest rond het instrument. Nadat toeschouwers het tijdens een wedstrijd in april naar spelers gooiden, werd het officieel verboden op de Confederations Cup afgelopen zomer. Of de caxirola zal mogen worden gebruikt tijdens de wereldkampioenschappen in 2014 is nog niet zeker. Het belangrijkste criterium bij die beslissing is dan wellicht niet de akoestiek, maar het aerodynamische gedrag van het instrument…
"A first look into the caxirola – official music instrument of the Soccer World Cup 2014," http://asa2013.abstractcentral.com/planner.jsp.
Anderen lazen ook
