17 feb. 1999
1 minuut
Of neutrino’s sneller gaan dan het licht of niet, de geruchtmakende ‘ontdekking’ van het CERN zal waardevolle inzichten opleveren, aldus wetenschapsfilosoof Jan-Willem Romeijn. Als de bevindingen kloppen, moeten belangrijke natuurkundige inzichten worden aangepast. Kloppen ze níet, dan vormen ze interessant studiemateriaal voor wetenschapsfilosofen, aldus Romeijn. “Wat verwachten we nu eigenlijk van wetenschap? En waartoe is zij werkelijk in staat? Op zulke vragen kan de ‘neutrino-ondekking’ interessante antwoorden geven.”
Eind september meldden wetenschappers van het Europese onderzoeksinstituut CERN in Genève dat bij metingen was gebleken dat neutrino’s sneller kunnen gaan dan het licht. Daarmee zou een fundament onder de huidige natuurwetenschappen, de relativiteitstheorie van Albert Einstein, aan het wankelen zijn gebracht. Algauw brak een storm van kritiek los. De CERN-metingen zouden niet nauwkeurig genoeg zijn geweest en de onderzoeksinstelling zou ongefundeerde resultaten inzetten in een jacht op publiciteit en prestige. Wetenschapsfilosoof Jan-Willem Romeijn ziet bovenal positieve, interessante kanten aan de vermeende ontdekking en de publiciteitsgolf die deze opwekte.
Genuanceerder
"Revoluties bestaan niet. Dat de CERN-bevindingen meteen na bekendmaking werden gebombardeerd tot een ongekende wetenschappelijke doorbraak, tekent de menselijke neiging om wetenschappelijke revoluties te romantiseren", stelt Romeijn. "Zo nu en dan hebben we kennelijk behoefte aan een nieuw verhaal, een spannende nieuwe kijk op de wereld. Dat de werkelijkheid vaak genuanceerder is, dat wetenschappelijke vernieuwing meestal heel geleidelijk gaat, vergeten we dan voor het gemak.’"
Iets dergelijks gebeurde rondom bevindingen van Einstein zelf, legt Romeijn uit. Zijn idee om energie als kleine pakketjes voor te stellen, waarmee de eerste stap richting kwantummechanica werd gezet, werd al door Max Planck als rekentruc toegepast. Maar Einsteins stap werd uiteindelijk als revolutionair bestempeld.
Anderen lazen ook
