Symposium Supergeleiding op Universiteit Twente

Prominente sprekers, waaronder Nobelprijs-winnaar prof. Karl Alex Mueller (Zürich) en prof. Paul Chu (Houston), bespreken de geschiedenis, eigenschappen en toepassingen van supergeleiders.

Supergeleiding is een van de meest aansprekende verschijnselen in de natuurkunde. Een eeuw na de ontdekking is het volledige begrip ervan nog steeds één van de grootste openstaande vragen in het hedendaags natuurkundig onderzoek. De unieke eigenschappen van supergeleiders hebben al geleid tot een aantal prachtige toepassingen, zoals sterke magneten voor bijv. de MRI-scanners in ziekenhuizen en zeer gevoelige sensoren voor bijv. de astronomie.

Kamerlingh Onnes

Dit jaar is het precies 100 jaar geleden dat supergeleiding werd ontdekt in Nederland, door Heike Kamerlingh Onnes en zijn medewerkers. Het is ook precies 25 jaar geleden dat supergeleiding werd gevonden bij onverwacht hoge temperaturen door Karl Alex Mueller en Georg Bednorz bij IBM Zurich, hetgeen het begin markeerde van supergeleiding bij de temperaturen van vloeibaar stikstof. Samen met het 50-jarig bestaan van de Universiteit Twente, waar supergeleiding altijd een prominent onderzoeksgebied is geweest, is dit aanleiding voor een speciaal symposium.

Het symposium richt zich op een algemeen, in natuurkunde geïnteresseerd, publiek en biedt een unieke kans om in één dag bijgepraat te worden op het gebied van supergeleiding door vooraanstaande wetenschappers. Het symposium begint vrijdag 16 september om 10.00 uur en wordt rond 16.30 uur afgesloten met een borrel. Deelname inclusief lunch en borrel is gratis. Wel dient men zich vooraf aan te melden via www.utwente.nl/tnw/super. 

Programma symposium

Het symposium wordt geopend door prof. Peter Kes (Leiden), die het onderzoek zal beschrijven dat 100 jaar geleden in Leiden tot de ontdekking van supergeleiding heeft geleid. Vervolgens zal Nobelprijs-winnaar prof. Karl Alex Müller (Zürich) de koper-oxide hoge-temperatuur supergeleiders introduceren en zijn inzichten over de werking van de supergeleiding in deze materialen.

Het enthousiasme over de ontdekking van de hoge-temperatuur supergeleiders was compleet toen het eerste materiaal was gevonden dat supergeleiding vertoonde bij de temperatuur van vloeibaar stikstof.  Deze doorbraak werd bereikt door prof. Paul Chu (Houston) en zijn medewerkers. Prof. Chu vertelt over zijn ontdekking van YBa₂Cu₃O₇ en andere supergeleiders, waarvoor hij werd onderscheiden met de USA National Medal of Science.

Na de lunch belicht California Scientist of the Year 1987 prof. John Clarke (Berkeley) het gebruik van extreme gevoelige supergeleidende sensoren in medische toepassingen . Prof. Marcel ter Brake (Twente) behandelt vervolgens het andere eind van het toepassingsspectrum, namelijk grote-stroom toepassingen zoals ultrasterke magneten en nieuwe energie-technologieën.

Het programma vervolgt met prof. Jochen Mannhart (Stuttgart), die laat zien hoe het onderzoek aan de hoge-temperatuur supergeleiders ook heeft geleid tot een aantal andere verrassingen, in het bijzonder het optreden van geleiding aan de contact-vlakken tussen twee isolerende oxidische materialen. In 2008 kreeg prof. Mannhart de Leibniz prijs, de Duitse tegenhanger van de Nederlandse Spinoza prijs.

Het symposium wordt afgesloten met een voordracht van dr. Kent Irwin (Boulder). Hij zal het gebruik van extreme gevoelige supergeleidende detectoren in de astronomie beschrijven. Voor zijn werk werd hij in 2007 bekroond met de prestigieuze Joseph E. Keithley Award van de American Physical Society.