De post ‘onderhoud’ verschuift van kostenpost naar een strategische factor van betekenis. Al bij de aanschaf van bijvoorbeeld nieuwe treinen wordt gekeken naar de ‘total cost of ownership’. Tot nu toe is ‘maintenance’ een versnipperd onderzoeksgebied. ‘World Class Maintenance’, een initiatief van de Universiteit Twente in samenwerking met de andere TU’s, de RUG en een aantal hogescholen, wil daarin verandering brengen door de kennis beter te ontsluiten, onder meer online. Een eerste aanzet is gegeven met de ondertekening van een onderzoekscontract tussen de UT en NedTrain.
NedTrain wil samen met de UT onderzoeken aan welke functionele specificaties nieuw materieel moet voldoen, als daarbij ook rekening wordt gehouden met het onderhoud tijdens de gehele levensduur. Door ‘maintenance’ al vroeg mee te nemen in de besluitvorming, komen duurzaamheidsvraagstukken aan bod, maar ook economische en veiligheidsvraagstukken. Bijvoorbeeld: is de keuze om langer door te rijden met een trein in alle genoemde opzichten de beste keuze, of is tijdige vervanging beter?
18 miljard
De overeenkomst is het eerste contract met de industrie dat wordt getekend vanuit het landelijke initiatief ‘World Class Maintenance’ (WCM). Met de UT als trekker, werken de 3 TU’s samen met de RUG en een aantal hogescholen samen om de kennis op het gebied van onderhoud beter te ontsluiten. WCM heeft recent een omvangrijk masterplan maintenance ingediend bij het ministerie van EZ, waarin ook de 30 grootste industrieën in Nederland participeren. Onderhoud is een markt die nationaal goed is voor een jaaromzet van zo’n 18 miljard euro. De samenwerking is ook bedoeld om het onderwijs in het vakgebied te stimuleren, om voldoende vakkrachten te kunnen garanderen.
Kennis bundelen
De kennis is nu vaak versnipperd, constateert ir. Frans Kokkeler van de vakgroep Ontwerptechniek, Productietechniek en Productiemanagement (OPM) van de UT, die aan de wieg staat van WCM. Aan de UT doen tribologen bijvoorbeeld onderzoek naar slijtage door twee oppervlakken die met elkaar in contact komen, terwijl mechanici trillingen onderzoeken. Het kan alles met onderhoud te maken hebben maar krijgt niet automatisch het ‘label maintenance’. Tegelijk neemt dit vak een grote vlucht: tegenwoordig is het bijvoorbeeld mogelijk om cruciale machine-onderdelen van een schip dat onderweg is, op afstand te monitoren, zodat in een eerstvolgende haven een benodigd reserveonderdeel klaar ligt.
Wat ga je dan precies meten, is één van de onderzoeksvraagstukken waarmee de UT-onderzoekers zich bezighouden. Daarnaast werken de onderzoekers aan een landelijke database om relevante onderzoeksgroepen te identificeren en gezamenlijke onderzoeksprojecten te formuleren.


