Kernfusie-expert Niek Lopes Cardozo naar TU/e

Prof.dr. Niek Lopes Cardozo, nu nog hoofd van de afdeling Fusiefysica van het FOM-Instituut voor Plasmafysica Rijnhuizen, wordt per 1 mei voltijd hoogleraar aan TU/e. Op de nieuwe leerstoel Science and Technology of Nuclear Fusion gaat hij een ambitieus onderzoeks- en onderwijsprogramma opzetten. Ook komt er een speciale kernfusie-masteropleiding.

Niek Lopes Cardozo (foto: Ernst Bode)

De TU/e heeft de nieuwe leerstoel ingesteld naar aanleiding van de start van het internationale ITER-project. Die installatie gaat 500 MW vermogen opwekken uit kernfusie, tien keer meer dan nodig is om de reactor te bedrijven. Kernfusie is de energiebron van de zon en sterren: lichte atoomkernen smelten samen tot zwaardere en maken enorme hoeveelheden energie vrij.

Speerpunt van Lopes Cardozo is het ontwikkelen van een gespecialiseerde masteropleiding op het gebied van kernfusie. In samenwerking met buitenlandse opleidingscentra n met FOM-Rijnhuizen, het Nederlandse onderzoekscentrum voor fusie-energie, wil hij de TU/e een belangrijk knooppunt maken in het nieuwe, door hem genitieerde Europese netwerk voor fusie-educatie, FUSENET.

Naast onderwijs is onderzoek een belangrijk doel van de nieuwe hoogleraar. Het onderzoek aan de universiteit zal aansluiten bij het bestaande Nederlandse fusie-onderzoek. Ook hier is intensieve samenwerking met andere groepen belangrijk: binnen de TU/e, maar ook met onderzoeksgroepen buiten de universiteit zoals FOM-Rijnhuizen, de partners in de 3TU-federatie en de grote centra voor fusie-onderzoek in Europa. Belangrijke onderwerpen van onderzoek: het gedrag van alfadeeltjes in een burning plasma en methoden om dit te benvloeden, en de interactie van het plasma met de wand van de reactor. In het onderzoek en het onderwijs zullen zowel de technologie als de natuurkunde belangrijk zijn.

Logische locatie
De TU/e is een logische locatie voor de fusie-leerstoel omdat deze kan bouwen op reeds aanwezige expertise. Dat geldt in de eerste plaats voor de plasmafysica, centraal in het kernfusieonderzoek en een van de speerpunten van de faculteit Technische Natuurkunde. Maar ook binnen de faculteiten Elektrotechniek en Werktuigbouwkunde (control systems technology) is veel kennis aanwezig die van groot belang is voor het fusieonderzoek.

Prof.dr. Niek Lopes Cardozo (1957) studeerde experimentele natuurkunde in Utrecht en promoveerde (1985) op kernfusie-onderzoek aan het FOM-Instituut voor Plasmafysica Rijnhuizen. Na enkele jaren bij JET, de grootste fusiereactor ter wereld in Culham (bij Oxford) werd hij bij FOM-Rijnhuizen groepsleider en in 2001 hoofd van de afdeling Fusiefysica. In 2003 ontving hij de Koninklijke/Shell-prijs voor duurzame ontwikkeling en energie.

Al sinds 1994 is hij deeltijdhoogleraar aan de TU/e. Hij was promotor van circa twintig jonge onderzoekers. Naast het onderzoek en het onderwijs heeft Lopes Cardozo zich veel ingezet voor voorlichting, met name richting scholieren, waarvoor hij de Fusion Road Show ontwikkelde. Lopes Cardozo vertegenwoordigt het Nederlandse fusie-onderzoek in diverse Europese comits en is vice-voorzitter van de Governing Board van de Europese Domestic Agency voor ITER, Fusion for Energy (gevestigd in Barcelona). Lopes Cardozo is mede-initiator van ITER-NL, het Nederlandse consortium van de kennisinstituten TNO, FOM en NRG, dat inzet op een sterke Nederlandse deelname aan het internationale ITER-project. Daarbij gaat het zowel om de bouw (industrie en MKB) als de wetenschappelijke programma (onderzoekers).