Beursnieuws van donderdag 24 mei

Positivisme en personeelstekort rode draden tijdens seminar

Utrecht, 24 mei – Het gaat goed met de elektronicabranche in België en Nederland, concludeerde dagvoorzitter Jan van den Boom vanmorgen tijdens het seminar ‘De wereldwijde elektronicamarkt’. "De cijfers zijn ernaar. Maar nog belangrijker: het geloof in eigen kunnen is weer helemaal terug," stelde hij. Maar tegelijk is er ook een probleem: het hoge personeelstekort in de technische hoek. "Recruitment is een probleem, we trekken mensen aan uit Tokio, uit Colombia en uit Servië," aldus Tim Foreman van Omron Europe (gevestigd in Den Bosch). "Ons vak moet weer sexy worden, PERSONNEL WANTED," vindt Anton Hermus van tbp electronics Belgium. "Onderdelen halen we in eerste instantie uit Nederland. Maar als we het hier niet kunnen halen, dan van elders," aldus Antonio Mesquida Küsters (ASML, Veldhoven).

Den Bosch heeft een voorbeeldfabriek

Utrecht, 24 mei – Omron doet aan allerlei producten op het gebied van de industriële automatisering en heeft voor IA-producten een fabriek in Den Bosch. Die fabriek is voor het wereldwijde concern een voorbeeldfabriek. Nederland kan dus kennelijk behalve een goed distributieland ook een goed maakland zijn.  Vanuit de thuisbasis van Omron, Japan, komt de directie naar Den Bosch om te kijken waarom de productie hier zo goed loopt. Tim Foreman van Omron Europe BV (werkzaam in Den Bosch) noemde tijdens een seminar over wereldwijde elektronicaproductie vanochtend de term "operationele excellentie". Het kwaliteitsbesef is er wel van huis uit, lees: van Japan uit. Nu nog het streven om de doorlooptijd en omsteltijd te verkorten en dat te blijven doen. Het doel van Omron is nu om zo’n 50 procent van de producten ook in Den Bosch zelf te ontwikkelen. Dat levert, met instemming van de Japanse directie, ongetwijfeld nog meer operationele excellentie op. Afstemming van product op productieproces wordt dan immers weer een stukje makkelijker.

Niet langer omrijden

Utrecht, 24 mei – Henk Klomp van Incaa Computers uit Apeldoorn drukt op de knop van een proefmodel. Een stem meldt ons dat de bus uit de richting Lemmer ons zo komt ophalen. Een mooi voorbeeld van een innovatieve toepassing van bestaande technologie. Als buspassagiers zich niet binnen tien minuten melden, hoeft de bus voor hen niet om te rijden, wat de snelheid voor andere passagiers natuurlijk ten goede komt. De opdracht van busbedrijf Connexxion was voor meldpunten van maar liefst 19 bushaltes op het Friese platteland, om deze te kunnen blijven bedienen zonder overbodige ritten te hoeven maken.
Henk Klomp mag tevreden zijn. Begin januari kreeg hij de opdracht van het busbedrijf om deze meldpunten voor buspassagiers van ontwerp, tot productie en plaatsing. Half april stonden op alle 19 bushaltes een meldpuntpaal voorzien van zonnecollector voor stroom, antenne voor verbinding, kastje met meldknop. Naast de software in het kastje, hield de opdracht ook software in voor de coördinerende centrale.
Ze doen nog meer voor het verkeer zo blijkt. Als hulpdiensten zoals ambulances en brandweer veel sneller dan uzelf groen licht krijgen, dan zit ook Incaa hierachter.

"Europe is the place to be"

Utrecht, 24 mei – Directeur Anton Hermus van tbp electronics (voorheen Alcatel Geel) deed vanochtend tijdens het seminar ‘De wereldwijde elektronicamarkt’ een aantal voorspellingen: het vrachtverkeer is over vijf jaar verdubbeld, na de Olympische Spelen in 2008 mogen rekenen op instabiliteit vanuit Azië ("Terrorisme, politieke en economische strubbelingen"), de olie gaat naar 100 dollar per vat of misschien wel 200 dollar en van de dure dollar worden we de komende tijd ook niet vrolijk. Zijn positieve conclusie was: na de OS in China, het kantelpunt, is Europa "the place to be". Daar blijft de rust redelijk bewaard en het vrachtverkeer beperkt als we niet alles uitbesteden oostwaarts, zijnde: Azië, maar ook Oost-Europa. In die laatste regio behoudt het Nederlandse en Belgische tbp electronics overigens wel zijn partners. Maar als je inzet op hoge kwaliteit en efficiëntie, kunnen we het juist in West-Europa maken. Hermus: "Let u maar op."

Nagemaakte chips: dat is dus echt een probleem

Utrecht, 24 mei – Eric Geskus van Texas Instruments pakt de koe bij de hoorns: nagemaakte chips zijn echt een enorm probleem, een kwestie zelfs van miljarden dollars per jaar. TI deelt in het leed, hoe vaak precies deed Geskus tijdens het seminar over de wereldwijde elektronicamarkt niet uit de doeken. Wel dat TI een taskforce heeft opgezet om de namakers zoveel mogelijk op het spoor te komen en klanten bij twijfel te helpen via een uitgebreide beoordelingsprocedure. Ook is TI lid van comités die naäperij tegengaan. Hoe komt al die namaak op de markt? Natuurlijk gebeurt dat niet via TI zelf. Evenmin is de kans groot dat officiële distributeurs daarbij betrokken zijn. Nee, het zijn de ‘brokers’ die in actie komen als er kennelijk problemen zijn met prijs of levertijd. Dus werkt TI ook aan iets anders: het zoveel mogelijk zelf opvoeren van de capaciteit. Desalniettemin voorspelt Geskus: "Dit probleem zal blijven." Dus blijft ‘counterfeiting’ voor zijn bedrijf ook hoog op de agenda.

Hoge snelheidscamera: het nieuwe maatje van de machinemonteur

Utrecht, 24 mei – Iets doen dat opvalt doet het altijd goed bij een beurs. Af en klinkt er een slag op een grote drum bij de stand van Tech5 BV. Johan van der Niet legt uit hoe hun apparatuur op het gebied van trilling, visie en geluid gebruikt kan worden. Zelf loopt hij rond met een frequentiedosismeter. “Aan het eind van de dag kan ik aangeven wat de gemiddelde frequentie was. Als een werknemer dit meekrijgt kan nagegaan worden of het geluid waar hij aan wordt blootgesteld binnen de normen blijft.” Zelf is Van der Niet een levend bewijs van het belang hiervan: hij is zijn gehoor aan één kant kwijt. “Je kunt het niet meer terugdraaien.” Zouden ze die meters ook weleens gebruiken bij popconcerten vraag je je af, denkend aan bijna dove dertigers?

Maar wat doet die camera nu bij die drum? Ah, de laserstraal, die verbreedt inderdaad op het schermpje. De camera is er niet zomaar eentje. “In plaats van de gebruikelijke vijfentwintig beelden per seconde, geeft deze er zestig. 210 is ook mogelijk trouwens, ” zo legt collega Rob Strik de hoge snelheidscamera uit. Waar dit voor te gebruiken is? Strik komt overal. “Het wordt bijvoorbeeld toegepast bij verpakkingsmachines. Ik ken een voorbeeld waar ze de vaatwasmiddelblokjes voor de afwasmachine verpakken. Als er iets mis ging in de machine spoot zo’n blokje alle kanten op in de machine en kan de monteur alles stilleggen en gaan schoonmaken. En dan heeft hij nog niet gezien waar het aan heeft gelegen en gebeurt het straks weer een keer. De camera kan vastleggen wat voor het menselijke oog te snel is: wat ging er nou mis?” De camera wordt overigens ook in de vleesindustrie gebruikt. In plaats van met een probe te meten hoeveel vet een varken heeft, kan een gehalveerd karkas worden gefotografeerd. Dan kan visueel gezien worden, of met een programmaatje nauwkeurig worden berekend, hoeveel procent wit en donker, vet en vlees is.” Tot slot nog een smakelijker voorbeeld. Railinspectie gebeurt nu nog ter plekke door inspecteurs, waardoor treinen niet kunnen rijden. “Als je die camera’s over de rails kunt rijden dan heb je dat probleem niet meer. Wel is dan jammer dat de railinspecteur niet meer in het zonnetje langs de rails kan lopen, maar nu achter een scherm moet zitten.” Dat klinkt als een gebruikelijk nadeel, bij alle voordelen van de wereld van elektronica & automatisering.

Zonneauto trekt veel bekijks

Utrecht, 24 mei – Naast de stand van beursorganisator FHI is het regelmatig wel erg druk. Hier staat de zonneauto ‘Solutra’ te pronken, de racewagen die in 2005 de 3000 kilometer van Darwin naar Adelaide aflegde. Een nieuwe lichting TU-studenten uit Twente geeft uitleg over de enige Nederlandse racewagen die genoeg heeft aan een maximum van 130 kilometer om mensen onder de indruk te maken: deze snelheid gemaakt puur op zonlicht dwingt respect af.

Het meest enthousiast zijn Jasper Thomas en Martin Vermeer over het miniatuur model van de wagen waar ze dit najaar mee naar Australie vertrekken. Net als het vorige model is dit een vleugel beplakt met zonnecollectoren. Dit waren toen al geen gewone zonnecollectoren van silicium, maar collectoren van gallium-arsenide, triple-junction cellen van drie lagen op elkaar. Deze laatste hebben een ander prijsje en worden dan ook vooral gebruikt in de ruimtevaart. “Silicium zonnecellen hebben een rendement van 2 tot 15% en kosten voor een stukje van 10 bij 5 centimeter tussen de 50 cent en 10 euro,” vertelt Jasper. “De gebruikte cellen van dezelfde grootte kosten 150 euro per stuk, maar hebben een rendement dat rond de 30% licht. Precies weten we het niet, want in de ruimte is het weer anders dan op aarde.” Een groot verschil met de oude racewagen is dat de nieuwe vleugel kan kantelen en zo optimaal naar de zon kan worden gericht. Dit zal gebeuren met behulp van input uit de auto die erachter rijdt. Martin, de strateeg van het team, zal daar controle houden met GPS en GPRS en weers- en wegcondities in de gaten houden. Via berekening op de boardcomputer zal hij de optimale helling doorgeven aan de cockpit. De cockpit is dit keer niet aan de bovenkant vastgehangen, maar aan de onderkant, wat de jongens de badkuip noemen. Een ander wezenlijk verschil met het vorige model komt voort uit verscherpte criteria van de wedstrijd. Twee lange rijen met lenzen zullen licht extra opvangen en doorgeven aan zonnecellen op een lijn op het brandpunt van die lenzen. “Te vergelijken met de lens van je overheadprojector,” aldus Jasper, die zelf verantwoordelijk is voor de wielophanging. “Om ervoor te zorgen dat er geen verlies bestaat in de overbrenging van energie is de motor nu in het achterwiel zelf geplaatst. Dat is een stuk efficiënter.”

Het team van tien teamleden is vruchtbaar op alle fronten. Een zeer lange rij bedrijven sponsoren, sommige financieel, anderen met hun expertise of productiecapaciteit. Op de beurs zijn er een paar te vinden. Technovia PSM is verantwoordeijk voor productie van de dragende structuur van de vleugel. Daqpoint voor sensoren en boardcomputer. Verder zijn ook exposanten Tyco, Powerstorage en Global Electronics sponsors. Niet lleen bedrijven zijn enthousiast: op de beurs kunnen mensen als individu ook een persoonlijk aandeel kopen in de wagen, en er is ook hier interesse voor. Het zal niet voor niets tot de verbeelding spreken. Gaan dit soort wagens ooit onze wegen vullen? Martin meent dat dit gezien de beperkte snelheid – door de Nederlandse zon niet meer dan 80 km/u – vooral binnen de stad mogelijk zou kunnen worden, en wel in een zeer aangepaste versie en met bijrijder natuurlijk. We zullen zien wat er gebeurt als de olie op is, de biobrandstof niet kan worden aangesleept en waterstof wellicht toch geen oplossing is gebleken.

Hoe programmeer je een miljard transistoren?

Utrecht, 24 mei – “Voor slimheid zijn heel veel transistoren nodig”, zegt Bart Kienhuis, assistent professor in Leiden en oprichter van Compaan Design. “We hebben geweldige ideeën voor applicaties en we hebben geweldige hardware – maar hoe krijg je die applicaties op de chip?” Een high-end FPGA bestaat uit programmeerbare hardware, software en gedistribueerd geheugen en beschikt daarvoor over meer dan een miljard transistoren. Er zijn bijna geen tools die de designer van embedded systemen helpen om gebruik te maken van al die transistoren. Parallel programmeren voor multicore-processoren wordt daarom momenteel door velen gezien als de grootste uitdaging voor de computerwetenschap. Compaan Design (www.compaandesign.com) houdt zich daarom bezig waarbij Matlab-code voor multicore automatisch wordt opgesplitst in ‘kleine processortjes’ wat het toewijzen aan de echte hardware op de chip moet vereenvoudigen.

De dokter in je binnenzak

Utrecht, 24 mei – Gezondheid, mobiliteit, veiligheid, energie, milieu, communicatie, educatie, ontspanning – allemaal maatschappelijke thema’s en allemaal kunnen ze profiteren van embedded systems en nanotechnologie. Deze begrippen vormen dan ook de basis van de technologieroadmap die is opgesteld door Point-One, het Nederlandse strategische innovatieprogramma voor nanotechnologie en embedded systems.
“We willen in Europa en Nederland onafhankelijk worden van de VS en Azië voor belangrijke technologische behoeften”, zegt Philips-man Ronald Begeer namens Point-One. “We moeten producten en technologieën zélf ontwikkelen”. Bedrijven in het Point-One domein investeren daarin jaarlijks dan ook $ 1,2 miljard.
Het programma kent vier hoofddoelen: strategisch onderzoek, open innovatie, ontwikkeling van ‘human capital’ en ‘ knowledge interaction’ en last but not least de ontwikkeling van het MKB. Belangrijke vraag: hoe komen we daarvoor aan de geschikte mensen en de juiste infrastructuur?
De roadmap is te vinden op www.point-one.nl