28 sep. 2015
1 minuut
RUG-promovendus Harmen de Weerd heeft modellen gemaakt waarmee hij een unieke menselijke eigenschap heeft onderzocht: ons vermogen om na te denken over wat anderen van ons vinden. In het dagelijkse leven denken wij vaak na over wat anderen willen, geloven, of van plan zijn. Wanneer je bijvoorbeeld een boek leest, maak je gebruik van dit zogenaamde mentaliseren door je in te leven in de hoofdpersoon en je te realiseren dat de hoofdpersoon andere doelen kan hebben dan dat je zelf hebt.
Mensen kunnen hierin ook een stap verder gaan. Wanneer Merkel bijvoorbeeld zou denken dat de Griekse premier gelooft dat Merkel een Grexit wil voorkomen, dan maakt Merkel gebruik van tweede-orde mentaliseren door na te denken over de manier waarop die premier mentaliseert.
De Weerd gebruikt computermodellen om mogelijke redenen te onderzoeken voor het ontstaan van dit menselijk mentaliseren. Door interacties te simuleren tussen kunstmatige computerspelers die verschillen in hun mentaliseervaardigheden heeft hij bepaald in welke situatie het nuttig is te redeneren over de doelen en plannen van anderen.
Uit het onderzoek blijkt dat menselijk mentaliseren in vele verschillende situaties nuttig kan zijn. Zo kan mentaliseren je helpen om tegenstanders te slim af te zijn, maar ook om sneller samenwerking tot stand te brengen. Vooral wanneer samenwerking en competitie beide een rol spelen, zoals in onderhandelingen, is het nuttig om na te denken over de doelen van anderen, maar ook om na te denken over wat anderen weten over jouw doelen.
Omdat mentaliseren nuttig is in verschillende omgevingen lijkt het dat mentaliseren een vaardigheid is mensen die helpt om te gaan met een complexe wereld, waarin interacties soms coöperatief, soms competitief, en soms een combinatie van beide zijn.
Harmen de Weerd verrichtte zijn onderzoek bij de afdeling Kunstmatige Intelligentie van het onderzoekinstituut Alice. Het werd gefinancierd door NWO.
Proefschrift: http://hdl.handle.net/11370/89cd982a-cb7e-4384-a346-0a1d355077cf