13 mrt. 2007
2 minuten
Door de komst van internet zijn meer computers dan ooit met elkaar verbonden. Hun onderlinge communicatie is complex, doordat de verschillende softwaresystemen een eigen taal hebben. Computers die elkaar niet begrijpen moeten in staat zijn om er zelf een extra taal bij te leren. Informaticus Jurriaan van Diggelen heeft dit probleem onderzocht en liet zich […]
Door de komst van internet zijn meer computers dan ooit met elkaar verbonden. Hun onderlinge communicatie is complex, doordat de verschillende softwaresystemen een eigen taal hebben. Computers die elkaar niet begrijpen moeten in staat zijn om er zelf een extra taal bij te leren. Informaticus Jurriaan van Diggelen heeft dit probleem onderzocht en liet zich hierbij inspireren door menselijke communicatie. Van Diggelen promoveert op 21 maart 2007 aan de Universiteit Utrecht.
Tot voor kort was computercommunicatie heel elementair, bijvoorbeeld tussen een computer en een printer. De componenten waren vooraf op elkaar afgestemd en het onderwerp van communicatie was relatief eenvoudig. Doordat tegenwoordig steeds meer computers met elkaar in verbinding staan en softwaresystemen ingewikkelder worden, voldoen de bestaande technieken niet meer.
Babylonische spraakverwarring
In de toekomst zal de functie van de menselijke reisagent wellicht volledig worden overgenomen door de computer. De computer onderhandelt automatisch met andere computers over een geschikte vlucht en stelt een passende accommodatie voor. Om dit mogelijk te maken, moeten twee computers die van tevoren niet op elkaar zijn afgestemd, kunnen communiceren over begrippen als ‘vlucht’ of ‘hotel’. Als de ene computer in Nederland staat en de andere in Frankrijk, is de kans klein dat zij dezelfde woorden gebruiken. Dit leidt tot miscommunicatie: een Babylonische spraakverwarring tussen computers.
Elkaars taal leren
Met het systeem dat aan de Universiteit Utrecht ontwikkeld is, gaan computers een dialoog met elkaar aan en kunnen ze misverstanden herkennen en oplossen. Wanneer de toehorende computer aangeeft een woord niet te begrijpen, geeft de sprekende computer toelichting. Dit gebeurt door het geven van een definitie of door het tonen van voorbeelden. Het proces is analoog aan een Nederlands sprekende toerist die in een Franse bakkerij niet wordt begrepen en ten einde raad aanwijst wat hij wil kopen. Nadat een woord is uitgelegd, zal de computer de betekenis onthouden, wat de communicatie de volgende keer makkelijker maakt. Zo bouwen de computers geleidelijk een gemeenschappelijke taal op.
RSS-nieuwsproviders
De resultaten van het onderzoek van Van Diggelen zijn succesvol toegepast op RSS-nieuwsproviders. Deze nieuwsproviders wisselen berichten uit met onderwerpen in verschillende talen. Als een onderwerp niet wordt begrepen, volgt een uitleg. Nadat de computers een aantal dialogen met elkaar hebben gevoerd, begrijpen ze elkaar aanzienlijk beter en communiceren ze effectief met hun zelf aangeleerde taal.
Promotie
Jurriaan van Diggelen (Informatica) promoveert op woensdag 21 maart 2007 om 14.30 uur in het Academiegebouw, Domplein 29 te Utrecht. Proefschrift: Achieving Semantic Interoperability in Multi-agent Systems: A Dialogue-based Approach. Promotor: prof.dr. J.-J.Ch. Meyer. Copromotoren: dr.ir. R.J. Beun, dr. F.P.M. Dignum en dr. R.M. van Eijk.
