17 feb. 1999
2 minuten
Nederland is al jaren het meest digitaal geletterde land ter wereld. Dat is niet vanzelf gegaan. “Het is hoog tijd dat we samen bedenken hoe we digitalisering kunnen inzetten om onze samenleving te verbeteren”, vindt Melanie Peters, directeur Rathenau Instituut. Ze doet een oproep aan denkers en doeners om hun ideeën en oplossingen te delen en in te sturen.
In 1979 stond Nederland nog voor een grote uitdaging: de personal computer kwam eraan. De komst van microchips zou de samenleving ingrijpend veranderen. Het was cruciaal om mensen in die verandering mee te nemen. De commissie-Rathenau, die onder leiding van Gerhart Rathenau onderzoek deed naar ‘de maatschappelijke gevolgen van de Micro-Elektronica’, nam die opdracht op zich. Rathenau stond onder meer aan de wieg van een project dat op grote schaal privécomputers introduceerde in de huiskamers van burgers.
Digitalisering is niet alleen maar positief
"Die vooruitziende blik is nu weer nodig", stelt Peters . "Grootschalige digitalisering is niet meer weg te denken uit ons leven: ze is deel van ons bedrijfsleven, verandert onze overheid en beïnvloedt zelfs ons liefdesleven. Zulke veranderingen volgen elkaar steeds sneller op. De komst van een landelijk netwerk van supersnel mobiel internet (5G) zal die versnelling alleen maar aanjagen. Daarom is het hoog tijd dat we samen bedenken hoe we omgaan met die digitalisering."
Aan de ene kant zet ze namelijk onze publieke waarden onder druk, zoals goed werk, veiligheid en menselijke waardigheid. Recent onderzoek van het Rathenau Instituut heeft bijvoorbeeld laten zien dat robots en kunstmatige intelligentie steeds meer taken van ons overnemen. Ook bleek onlangs dat gijzelsoftware de veiligheid bedreigt van haventerminals, energiecentrales, ziekenhuizen en onze eigen vakantiefoto’s. Andere waarden staan eveneens op het spel door digitalisering, zoals autonomie, rechtvaardigheid, controle over technologie en eerlijke machtsverhoudingen.
Hoe krijgen we een menswaardig digitaal tijdperk?
Tegelijk biedt digitalisering allerlei kansen – ook dat hebben we laten zien in onze publicaties Eerlijk delen en Opwaarderen. Alleen moeten we die kansen wel zelf pakken. Om een menswaardig digitaal tijdperk te realiseren moeten we, net als in 1979, de koppen bij elkaar steken: hoe zorgen we dat digitalisering echt bijdraagt aan gedeelde idealen, zoals die zijn vastgelegd in onze grondwet en mensenrechtenverdragen? De komende maanden pakken we deze uitdaging op in deze blogserie. We vragen denkers en doeners om hun ideeën en oplossingen, en reflecteren daarop. Elke maand passeert een ander thema de revue, zoals de macht van superplatforms, de invloed van algoritmes op ons leven en het behoud van onze autonomie.
Meedoen aan deze blogserie
Zo ontstaat hier een verzameling perspectieven die iedereen die bezig is met digitalisering zal inspireren. Meedoen kan door Jurriën Hamer of Linda Kool te benaderen.
Anderen lazen ook
