3 okt. 2007
6 minuten
“Installateurs die zich toeleggen op domotica, gaan een gouden toekomst tegemoet,” voorspelt dr. ir. Ad van Berlo van Stichting Smart Homes, het nationale kenniscentrum voor Domotica en Slim Wonen. Over vijf tot tien jaar beschikken senioren over een virtuele beschermengel in huis. Sensoren die hartslag, ademhaling en temperatuur van de mensen meten, camera’s die bewegingen registreren, zelfs een robot die leert hoe de bewoner zich gedraagt in huis.
“Installateurs die zich toeleggen op domotica, gaan een gouden toekomst tegemoet,” voorspelt dr. ir. Ad van Berlo (foto) van Stichting Smart Homes, het nationale kenniscentrum voor Domotica en Slim Wonen.
Over vijf tot tien jaar beschikken senioren over een virtuele beschermengel in huis. Sensoren die hartslag, ademhaling en temperatuur van de mensen meten, camera’s die bewegingen registreren, zelfs een robot die leert hoe de bewoner zich gedraagt in huis. Al die signalen worden in een centrale meldkamer continu gemonitord. Zodra het echt nodig is, wordt van daaruit de hulpverlener ingeschakeld. Het klinkt futuristisch. Toch gelooft Ad van Berlo dat het een realistisch toekomstbeeld is. Al sinds 1992 is hij via Smart Homes pleitbezorger voor domotica-toepassingen. Pas de laatste drie jaar lijkt het er op dat huisautomatisering de aandacht van alle takken van de industrie trekt.
Ouderen sexy doelgroep
De omslag, waardoor de groei van domotica zich snel naar het steile gedeelte van de groeicurve beweegt, is gekomen sinds de industrie senioren als een aantrekkelijke doelgroep ziet. Ad van Berlo: “Bejaarden waren 15 jaar geleden voor bedrijven zoals Philips niet sexy. Totdat enkele jaren geleden iedereen is gaan spreken over de prettige kanten van vergrijzing en verzilvering. Dat verschil in denken is langzaam op gang gekomen. Nu pas ziet men de vergrijzing ook als een kans. We hebben 15 jaar moeten knokken om belangstelling te krijgen. Nu zal het, denk ik, snel gaan.”
Tot nog toe is domotica sterk gekoppeld aan het thema zorg. Dat zal zeker blijven, verwacht Van Berlo. De oplopende wachtlijsten in de zorg, de stijgende kosten en het dreigend tekort aan handjes zijn problemen die je met zorgtechniek en domotica kunt oplossen. Door slim gebruik te maken van de technologie, kun je ouderen die zorg nodig hebben, langer zelfstandig thuis laten wonen, maar kun je de zorgverlening zelf ook efficiënter maken.
Maar hij ziet nog een tweede doelgroep die de toepassing ervan een impuls kan geven: de front-end en buffer boomers, de marketingterm voor de groep 50 tot 65-jarigen. “Dat is een grote groep die geld heeft én geld wil betalen voor luxe en comfort. Deze groep is belangrijk voor een doorbraak.”
Slimme woningen
Deze groep wil geld uitgeven aan zaken zoals slimme huizen en slimme apparaten: die vormen de trend voor de komende jaren. De systemen die nu gebruikt worden, zijn nog lang niet slim genoeg. Stel een bewegingscamera merkt al een uur geen beweging in de kamer; dan kan een signaal gegeven worden dat er iets aan de hand is met de bewoner. “De bewoner doet echter misschien een dutje”, legt Van Berlo uit. Dit soort systemen worden veel slimmer in de toekomst. Sensoren in huis registreren veel meer dan alleen beweging. In bed kun je bijvoorbeeld draadloos de hartslag van iemand bewaken. Of zijn temperatuur meten.
“Vooral software zal zorgen voor intelligentere apparaten die in staat zijn om te leren van wat er in hun omgeving gebeurt. Straks zijn er lerende machines.” Smart Homes doet op dit moment mee aan twee Europese onderzoeksprojecten die tot doel hebben om woningen veel slimmer te maken, zodat woningen mee gaan denken. Over tien tot vijftien jaar komen daarin ook robots aan bod, hoewel Ad van Berlo daar nog liever niet over praat omdat dan al snel het beeld ontstaat dat mensen door robots vervangen kunnen worden. “Dat is niet zo. Maar binnen vijftien jaar hebben we wel een robot in huis die met de mensen communiceert, die weet wanneer er iets mis is en dan de hulp van echte mensen inroept.”
Nog een trend die doorzet, is de spraaktechnologie. Het toetsenbord heeft in de ogen van de Brabantse domotica-expert zijn langste tijd gehad. “Er wordt nu aan multimodale interfaces gewerkt.” Het maakt dan niet meer uit hoe je met een machine wilt communiceren. Videobellen zal binnen vijf jaar breed geaccepteerd zijn. Met je mobiele telefoon hou je beeldcontact met het thuisfront of wie dan ook. Zo zullen grenzen steeds verder verlegd worden, zowel in technische zin als ook in ethische. Van Berlo: “Tien jaar geleden was camerabewaking op verpleegafdelingen voor dementerende ouderen ‘not done’. Nu is dat wel onder bepaalde omstandigheden geaccepteerd.”
Energie
Gaan deze domotica-toepassingen niet in tegen de groeiende opvatting dat we zuiniger met energie moeten omgaan? Immers, het huis wordt nog voller met allerlei elektrische apparaten. Ad van Berlo geeft toe dat dit een punt van zorg is. “De zorg is groot dat domotica tot meer energieverbruik leidt. Toch kun je met slimme systemen ook juist bijdragen aan energiebesparing.” Bijvoorbeeld met slimme energiemeters die hun meting direct terugkoppelen naar de bewoner. Een smiley of een tekenfilmfiguur verschijnt op het display als je minder gas hebt verbruikt dan je die week op basis van het weer zou mogen verwachten. Onderzoeken tonen aan dat je op die manier eenvoudig al zo’n 10% energie kunt besparen, omdat mensen direct informatie teruggekoppeld krijgen en dan bereid zijn er iets mee te doen. En in de komende jaren zullen ook in huis zaken zoals warmteterugkoppeling en zonnecellen gewoon worden. Je gaat straks thuis je eigen energie opwekken. Ad van Berlo: “Het verbruik zal dus in eerste instantie toenemen, maar we moeten maatregelen bedenken om het per saldo te neutraliseren of zelfs terug te brengen.”
Gouden tijden
Voor de elektro-installateurs breken er gouden tijden aan, althans als ze zich toeleggen op domotica. Want de grote uitdaging is om de bestaande 7 miljoen woningen die Nederland telt, van deze intelligente systemen te voorzien. Van Berlo ziet dit misschien wel als de grootste uitdaging waar de industrie voor staat. “Deels zullen we met draadloze oplossingen kunnen werken, maar voor een deel zal het met bedrade netwerken moeten worden aangelegd. De installateur die dat kan doen, die ICT-toepassingen beheerst, gaat een gouden toekomst tegemoet.”
Daarvoor zal de knop in de branche om moeten. Installateurs zullen zich bewust moeten worden van de kansen die hier liggen. Maar op dit moment hebben de meesten het nog te druk met de traditionele elektrische leidingen aan te leggen. Via cursussen, trainingen en zeker ook projecten op de ROC’s – “want het onderwijs is soms nog gebaseerd op stof van 20 jaar geleden” – moet de branche overtuigd worden. Daarom neemt Smart Homes met de Slimste Stand deel aan de vakbeurs Elektrotechniek 2007.
Deze stand is een initiatief van Smart Homes samen met een groot aantal partijen op het gebied van elektrotechniek en domotica. In een realistische omgeving wordt aan de bezoekers gedemonstreerd wat nu al mogelijk is. Bijvoorbeeld de memobox bij de entree, waar je je bericht kunt achterlaten als je niemand thuis treft. Of het slimme plintsysteem waarin alle leidingen zijn verwerkt, zodat de installateur eenvoudig aansluitingen kan verplaatsen of uitbreiden. De verlichtingsscenario’s die zich met één druk op de knop laten kiezen. En de slimme kookplaat, die zichzelf uitschakelt als de pan erop begint over te koken of aanbrandt. “We willen de installateurs laten zien welke ontwikkelingen er zijn, zodat we hen helpen een stap verder te komen dan nu.”