Liften nodig bij brandbestrijding en evacuatie hoogbouw

Het Liftinstituut vindt dat je bij hoge gebouwen in veel gevallen niet meer buiten de inzet van liften kunt bij brandbestrijding of evacuatie. Met name de vergrijzende samenleving in combinatie met de steeds grotere hoogte van gebouwen vragen om een gericht brandbestrijdings- en evacuatieplan waarbij de inzet van betrouwbare, speciaal voor dit doel ontwikkelde liften steeds vaker onontkoombaar is.

Nederland bouwt steeds hoger. Een hoogte van 150 meter is geen uitzondering meer. Dat vraagt om veel aandacht voor brandbestrijding en evacuatie bij calamiteiten.

In Nederland neemt hoogbouw sterk toe, en daarmee de discussie over gebruiksmogelijkheden van de liften bij brandbestrijding en evacuatie. Kernvraag daarbij voor opdrachtgevers, gebouweigenaren en beheerders is: welke keuzes maak ik waar het om de liften gaat met betrekking tot brandveiligheid? Daarbij spelen zowel rechten en plichten een rol, maar ook technische mogelijkheden en de menselijke kant. Dat de regelgeving hier nog niet voldoende op toegesneden is bleek duidelijk tijdens het Liftinstituut congres ‘brandveiligheid van gebouwen en de rol van de lift’ op 6 november 2007 te Zeist. Naast de mening van 16 deskundige sprekers kwam ook de mening van de congresbezoeker naar voren. Via stemkastjes kon iedereen reageren op de uitspraken.

Bouwbesluit biedt brandweerlift onvoldoende bedrijfzekerheid
Bij gebouwen van 20 meter of hoger of gebouwen met een zorgfunctie is een brandweerlift (conform de norm NEN-EN 81-72) sinds 2005 verplicht via het Bouwbesluit. Deze norm schrijft een hogere temperatuur- en vochtbestendigheid voor en een vluchtmogelijkheid voor de brandweerman als de lift uitvalt. Aanvullend verplicht het Bouwbesluit dat er vóór de lifttoegangen sprake moet zijn van een voorportaal dat minimaal 30 minuten rookvrij en 20 minuten brandwerend moet zijn. Na de uitleg hiervan tijdens het congres door Peter van Veen (manager cluster bouwkwaliteit op het ministerie VROM) reageerde Jan Brekelmans (veiligheidsconsulent preventie brandweer regio Haaglanden) hierop met de mededeling dat de brandweer hiermee niet uit de voeten kan. Naar zijn mening biedt de huidige bouwregelgeving onvoldoende bescherming voor brandweerlieden: “Er is sowieso al 20 minuten nodig vanaf de melding voordat de brandweer ter plekke überhaupt inzetbaar is. En dan moet er nog sprake zijn van een automatische branddetectie. Is die er niet, dan kunnen we vaak pas na 28 minuten aan de slag. Tegen die tijd kan de temperatuur in het voorportaal al enorm opgelopen zijn en de brandweerlift uitgevallen”.

Bouwer bouwt wat markt vraagt
Henk Bol (directeur BAM Utiliteitsbouw) gaf desgevraagd aan dat dit bedrijf de door de brandweer wenselijk geachte voorportalen bij brandweerliften kan realiseren. “Veiligheid staat voor ons hoog op de agenda. Als gebruikers waarde toekennen aan brandveiligheidsvoorzieningen die de wettelijke eisen te boven gaan, willen we die best aanbrengen. We moeten daarover dan wel al in de initiatieffase van nieuwbouw op de hoogte zijn, omdat de kosten voor dergelijke extra voorzieningen dan relatief laag kunnen blijven”.

Sprinkler en/of evacuatieliften
Peter Saaman (Liftinstituut) legde uit dat een keuze voor brandweer- en evacuatieliften moet voortvloeien uit het aanvalsplan van de brandweer. “In de praktijk zal de brandweer bij gebouwen hoger dan 40 meter graag over betrouwbaar in te zetten brandweerliften willen beschikken. Bij gebouwen boven de 70 meter zou je (gedeeltelijk) kunnen evacueren via de trap, maar dan moet je wel sprinkler aanbrengen om de brand te beheersen. Als er sprake moet zijn van volledige ontruiming dat komen al snel evacuatieliften in beeld”. Hij benadrukte daarbij dat deze evacuatieliften wél aan hoge eisen moeten voldoen. “Het gaat toch om gebruik bij een gevaarlijke situatie, waarbij rookontwikkeling in en uitval van de lift te allen tijde moeten worden voorkomen.’’ Overigens zijn er ook andere manieren om aan de brandweereis te voldoen, volgens Saaman: “Dat kan bijvoorbeeld door de verdiepingen in twee compartimenten op te delen. Aan beide zijden van deze compartimentering moeten dan wel één of meer liften gesitueerd zijn. Aan de zijde waar geen brand is blijven dan de gewone liften en de brandweerlift beschikbaar voor evacuatie onder begeleiding en voor brandbestrijding”. Saaman vroeg direct een reactie aan de zaal op zijn visie. 66 % van de bezoekers was het eens met zijn stelling dat de noodzaak voor veilig inzetbare brandweerliften moet blijken uit het aanvalsplan. 72 % was het eens met zijn stelling dat naarmate een gebouw hoger wordt evacuatieliften sterker in beeld komen. In ieder geval in die situaties waar geen of onvoldoende sprinklervoorzieningen getroffen zijn.

Menselijk gedrag onderbelicht
Paul van Soomeren, directeur van adviesbureau DSP-Groep heeft onderzoek gedaan naar menselijk gedrag en hij komt tot de conclusie dat bij het opstellen van wetgeving hiermee onvoldoende rekening is gehouden. “Mensen gedragen zich anders dan je verwacht”, legde hij uit tijdens het congres. “Een groot deel van het kantoorpersoneel wacht af, vlucht achter de verkeerde mensen aan, of keert halverwege de vluchtweg terug”. Hij pleitte ervoor het ontruimen van een pand regelmatig te oefenen. Worden liften ingezet bij evacuatie dan acht hij het hebben van leiderschap en regie in de centrale crisisruimte en op de afzonderlijke verdiepingen onmisbaar. Daarnaast vraagt hij aandacht voor het probleem van de minder-validen. “Zij nemen met rolstoel of rollator sowieso al de nodige ruimte in de lift in, maar bovendien kunnen zij zich minder snel verplaatsen. ‘Vijftien tot twintig procent van de bevolking heeft een beperking en dat worden er steeds meer door de vergrijzing.” Ook vroeg hij zich af of mensen aan wie altijd vertelt is ‘bij brand geen lift’ zo maar in een evacuatielift stappen.

www.congresbrandveiligheid.nl

Mening van de congresbezoekers gepeild
Met behulp van stemkastjes konden de congresbezoekers hun mening geven over een aantal stellingen. De belangrijkste uitkomsten:
24 % vond de brandveiligheidsregels helder
80% vond de huidige bouwregelgeving niet goed bruikbaar voor hoogbouw
91 % vond de brandweereis terecht dat een brandweerlift 60 minuten brandveilig inzetbaar moet zijn
89 % vond dat VROM deze betrouwbare inzetbaarheid van brandweerliften wettelijk moet verplichten
88 % vond dat bij het opstellen van brandveiligheidsregels onvoldoende rekening wordt gehouden met wenselijk gedrag.
72% van de aanwezigen vond dat evacuatieliften noodzakelijk zijn bij hoogbouw zonder sprinklervoorzieningen.