8 apr. 2009
2 minuten
Hedendaagse virtuele werelden, zoals computerspellen en kunstzinnige installaties, kunnen bijdragen aan de emancipatie van het lichaam. Dat laat filosofe Elke Müller zien in haar proefschrift Tijdreizen in de grot. Virtualiteit en lichamelijkheid van panorama tot CAVE. Zij onderzoekt daarin de lichamelijke ervaring in virtuele omgevingen. De ultieme vorm hiervan is de geavanceerde virtuele omgeving van […]
Hedendaagse virtuele werelden, zoals computerspellen en kunstzinnige installaties, kunnen bijdragen aan de emancipatie van het lichaam. Dat laat filosofe Elke Müller zien in haar proefschrift Tijdreizen in de grot. Virtualiteit en lichamelijkheid van panorama tot CAVE. Zij onderzoekt daarin de lichamelijke ervaring in virtuele omgevingen. De ultieme vorm hiervan is de geavanceerde virtuele omgeving van de CAVE, een ‘hypergrot’ waarin men letterlijk aan den lijve ondervindt hoezeer de ervaring van de werkelijkheid lichamelijk wordt bepaald. Müller promoveert donderdag 16 april 2009 aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.
Müller beschrijft de complexe historische ontwikkeling die het lichaam in interactie met oude en nieuwe media heeft doorgemaakt. Zij maakt duidelijk hoe het wennen aan deze media steeds opnieuw door zowel kunst, technologie als tal van andere praktijken wordt beïnvoed. Uiteenlopende fenomenen zoals panorama’s, films, amusementsparken, computergames, Google Earth en psychiatrische aandoeningen blijken steeds vanuit persoonlijke belevenissen te worden begrepen. Het proefschrift is een ontdekkingstocht die voert van de grot van Lascaux, via de grot van Plato naar de CAVE, ofwel de virtuele grot onder de hedendaagse VR-simulatoren.
Duizelig en misselijk
De promovenda demonstreert met verschillende casestudies hoe technologieën en media een aanslag plegen op het lichaam. Als mensen voor het eerst in aanraking komen met een nieuwe technologie, krijgen ze in het begin vaak last van duizeligheid, misselijkheid en oriëntatieproblemen. Dit kan zich uiten in zogenoemde ‘modeziektes’. Virtuele omgevingen kunnen bijdragen aan herstel. Dit blijkt een lange geschiedenis te hebben: onze hedendaagse ervaring in de CAVE is cultuurhistorisch verbonden met het ‘virtuele theater’ van Plato’s grot en met nog vroegere sjamanistische grotrituelen. Door deze virtuele herschepping van klassieke grotervaringen kan de CAVE bijdragen aan evenwichtsherstel van de moderne mens.
Door de brede thematiek en de originele benadering zal dit boek niet alleen diegenen aanspreken die actief zijn op het gebied van filosofie en nieuwe media, maar ook psychiaters, cultuurhistorici, gameontwerpers, ingenieurs en kunstenaars tot nieuwe inzichten inspireren.
Van het proefschrift is een handelseditie verschenen bij Uitgeverij Klement, ISBN 978-90-8687-043-1