Rolstoel besturen met hoofdbewegingen levert Delftse studenten Dyson Award op

Een hoofdbesturingssysteem waarmee mensen met een hoge dwarslaesie een elektrische rolstoel met eenvoudige hoofdbewegingen kunnen bedienen, heeft de Nederlandse James Dyson Award 2026 gewonnen. Het systeem, Saturn, is ontwikkeld door vijf studenten van de TU Delft.

Saturn is bedoeld voor mensen die hun armen en handen niet of nauwelijks kunnen gebruiken. Bestaande hoofdbesturingen voor elektrische rolstoelen kunnen volgens de ontwikkelaars oncomfortabel zijn en relatief veel training vereisen. Het Delftse team wilde daarom een systeem maken waarbij de bewegingen voor de gebruiker zo natuurlijk mogelijk aanvoelen.

Hoofdbeweging wordt stuurcommando

Het systeem bestaat uit een verstelbare ergonomische hoofdband die bewegingen van het hoofd registreert en omzet in commando’s voor de elektrische rolstoel. Zowel de hoofdband als de instellingen van de besturing kunnen worden aangepast aan de bewegingsmogelijkheden en voorkeuren van de individuele gebruiker. Daarmee moet bijvoorbeeld een kleine beweging naar voren of opzij voldoende zijn om de rolstoel te laten reageren. Het ontwerp draait niet alleen om technische nauwkeurigheid, maar ook om langdurig draagcomfort. Dat is belangrijk omdat gebruikers voor hun dagelijkse mobiliteit langdurig afhankelijk kunnen zijn van het systeem.

Saturn werd ontwikkeld door Seán-Jameson Galvin, Jamie Luik, Miha Arink, Lieke Neppelenbroek en Jens Peeters van de TU Delft. Volgens het team moet de technologie gebruikers meer zelfstandigheid geven bij dagelijkse verplaatsingen.

Lichtsignalen voor hulpdiensten

Twee andere Nederlandse ontwerpen eindigden als runner-up. PULSE gebruikt lichtmodules die in bestaande straatinfrastructuur kunnen worden geïntegreerd. Ze moeten weggebruikers al waarschuwen voordat een ambulance, brandweerwagen of ander hulpdienstvoertuig arriveert. Het systeem moet daarmee bijdragen aan een snellere en veiligere doorgang door druk stedelijk verkeer.

De tweede runner-up, SenseScape, richt zich op mensen die blind of slechtziend zijn. Het spraakgestuurde systeem helpt hen bij het navigeren door onbekende binnenruimtes, zoals kantoren en universiteitsgebouwen. Daarvoor combineert het locatieverificatie met informatie over het betreffende gebouw.

De wereldwijde top twintig wordt op 14 oktober bekendgemaakt. De internationale winnaars volgen op 4 november 2026. Aan de internationale hoofdprijs is een bedrag van 35.000 euro verbonden.