Te mooi om weg te gooien

Tot 28 augustus is in het Sieboldhuis in Leiden de tentoonstelling ‘Te mooi om weg te gooien. Verpakkingsdesign uit Japan’ te bezoeken, die laat zien hoe het heden en het verleden samenkomen in verpakkingsdesign. De tentoonstelling ‘Te mooi om weg te gooien’ is een onderdeel van het NWO-Vici-project ‘Garbage Matters: A Comparative History of Waste in East Asia’ van Katarzyna Cwiertka (Universiteit Leiden).

Productverpakkingen vormen een in het oog springend onderdeel van de Japanse consumptiecultuur. Hedendaagse technologieën en marketingstrategieën bepalen grotendeels hun vorm. Het ontwerp is vaak geïnspireerd op decoratieve motieven van kunstobjecten uit het verleden. De esthetiek van verpakkingen wordt ook sterk beïnvloed door Japanse tradities rondom het verpakken van geschenken.

te mooi 1De tentoonstelling toont drie thema’s: Het artistieke Japan, De alchemie van alledag en Verfraaide intenties. Het artistieke Japan laat Japanse objecten van negentiende-eeuwse verzamelaars zien die een inspiratiebron waren voor de opkomst van het Japonisme – een fascinatie met Japanse kunst, mode en design. Deze objecten spelen nog steeds een cruciale rol in de wereldwijde perceptie van Japans materiële cultuur. Dit beeld gaat echter voorbij aan de sociaalhistorische en technologische veranderingen die de Japanse verpakkingsindustrie de afgelopen eeuw heeft doorgemaakt. De introductie van buitenlandse technologieën, materialen en esthetische concepten heeft geleid tot een duizelingwekkende verscheidenheid aan ontwerpen. Deze worden getoond in De alchemie van alledag. De objecten zijn prijswinnende ontwerpen van een verpakkingsontwerpwedstrijd die een maal per twee jaar georganiseerd wordt door de Japan Package Design Association‘.

te mooi 2Bij het laatste thema Verfraaide intenties staat het Mitsukoshi-warenhuis – het meest toonaangevende warenhuis in Japan – en de Japanse kunst van het inpakken van cadeaus centraal. Geschenken vertegenwoordigen een belangrijke vorm van consumptie in Japan en zijn bijzonder belangrijk voor de omzet van warenhuizen. De praktijk van het inpakken van geschenken bouwt voort op de traditie van het verpakken van kostbare voorwerpen, maar in de hedendaagse consumptiemaatschappij is het vooral een manier om de intentie van de gever te benadrukken.