Gecontroleerde wanorde maakt metamaterialen beter bestand tegen schokken

Een regelmatig opgebouwde materiaalstructuur is, schokkend genoeg, niet altijd de sterkste. MIT en Northeastern University hebben een nieuwe klasse metamaterialen ontwikkeld waarin juist onregelmatige patronen voor betere schokabsorptie zorgen. De 3D-geprinte materialen zijn geïnspireerd op natuurlijke netwerken, zoals de nerven van bladeren en de vleugels van libellen.

Metamaterialen ontlenen hun bijzondere eigenschappen niet alleen aan hun chemische samenstelling, maar vooral aan hun interne structuur. Normaal gesproken worden ze opgebouwd uit identieke, regelmatig herhaalde basiselementen, bijvoorbeeld in een honingraat- of roosterpatroon. Zulke structuren kunnen licht en sterk zijn, maar hebben ook een zwakke plek: wanneer één onderdeel bezwijkt, kan de vervorming zich snel uitbreiden naar aangrenzende delen.

In plaats van identieke bouwstenen te herhalen, ontwierpen de ingenieurs daarom dit keer een netwerk van onderling verbonden balkjes met uiteenlopende lengtes en diktes. Deze zogenoemde scale-rich metamaterials verdelen krachten over verschillende structuurniveaus, waardoor plaatselijke beschadigingen minder snel leiden tot het bezwijken van het hele materiaal.

Algoritme

Voor het ontwerp ontwikkelde het team een algoritme dat netwerken van kleine balken genereert. Het programma begint met een lijn op een willekeurige positie en onder een willekeurige hoek. Vervolgens worden steeds nieuwe lijnen toegevoegd, die korter en dunner worden zodra ze bestaande verbindingen of de buitenrand bereiken.

Zo ontstaat een dicht netwerk met verbindingen van verschillende afmetingen. Door slechts de begindikte van de balkjes en de snelheid waarmee opeenvolgende balkjes dunner worden aan te passen, konden de ingenieurs uiteenlopende materiaalstructuren ontwerpen. Computersimulaties laten zien dat hiermee onder meer de stijfheid en vervormingseigenschappen nauwkeurig kunnen worden beïnvloed.

3D-geprinte proefstukken

Om de berekeningen te toetsen, produceerde het team met 3D-printtechnologie verschillende proefstukken van polymeer. Deze waren ongeveer zo groot als een creditcard en bevatten onderling verbonden balkjes met afmetingen variërend van micrometers tot centimeters. De materialen werden onderworpen aan drukproeven en valtesten, waarbij zware gewichten op de proefstukken terechtkwamen. Ter vergelijking werden ook conventionele materialen met regelmatige rooster- en honingraatstructuren getest.

De onregelmatige netwerken bleken beter bestand tegen plotselinge belasting en konden meer energie absorberen. Waar traditionele structuren de neiging hebben om plaatselijk te bezwijken, verspreiden de nieuwe materialen de vervorming over een groter gebied. Volgens MIT-ingenieur Carlos Portela komt dit doordat de verschillende structuurniveaus elkaar ondersteunen. Wanneer een onderdeel beschadigd raakt, kunnen omliggende verbindingen de belasting gedeeltelijk overnemen.

Nieuwe mogelijkheden

Het onderzoek van MIT en de Northeastern University laat zien dat er meer vrijheid ontstaat om stijfheid, energieabsorptie en trillingsgedrag op elkaar af te stemmen door verbindingen van verschillende afmetingen te combineren. Het onderzoek, waaraan ook Niek Mooij van de Universiteit Utrecht meewerkte, is gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Nature.

Dossiers

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *