Om vragen te beantwoorden over creatieve vormen van menselijke communicatie gebruikte Mark Blokpoel een bijzonder spel: TicTacTeam. Dat is nu verwerkt tot een app. Met behulp van dit spel liet Blokpoel zien dat analogieën een belangrijke rol spelen bij het snelle begrip van nieuwe signalen dat mensen eigen is.
Mensen en taal horen bij elkaar. Maar hoe fiksen we het om signalen te begrijpen terwijl we steeds nieuwe signalen verzinnen of oude signalen op een nieuwe manier gebruiken? Hoe kiezen onze hersenen de juiste betekenis uit alle mogelijke betekenissen?
"Stel je eens voor dat je in een club bent. De harde muziek geeft je hoofdpijn en je wilt naar huis gaan. Je vriendin staat aan de andere kant van de club en je besluit met gebaren te communiceren Je wijst naar jezelf en beweegt daarna je vingertoppen tegen elkaar om zo de vorm van een dak te maken. Je vriendin begrijpt dat je naar huis gaat", licht Blokpoel toe. Hij werkte als onderzoeker bij het Donders Instituut, het hersen- en cognitie-instituut van de Radboud Universiteit, en promoveert op 5 november.
"Zo makkelijk als wij mensen twee schuin geplaatste handen als een huis opvatten, zo moeilijk is het om zoiets formeel in een wetenschappelijk formule te stoppen. Toch is dat nodig, als je bijvoorbeeld een robot op een menselijke, creatieve manier wilt leren praten."
TicTacTeam
Om deze creatieve vorm van communicatie te onderzoeken ontwierpen collega’s van Blokpoel een communicatiespel dat je nu als app voor de iPad kunt downloaden. Als je het spel – TicTacTeam (hier te downloaden) – gaat spelen, moet je signalen verzinnen, zonder te praten of met je handen te gebaren. Je tegenspeler zal – net als in gewone communicatie – proberen de beste betekenis te zoeken van wat je doet.
Rekenprobleem
"De theorieën die we nu hebben, veronderstellen dat mensen proberen de beste betekenis te zoeken voor een signaal uit álle mogelijke betekenissen die er zijn," zegt Blokpoel, "maar op deze manier kan het vinden van de betekenis volgens de theorie miljoenen jaren duren, zelfs als je de snelste computers zou laten rekenen. Waarom kunnen mensen wel snel communiceren? En ten tweede, waaruit kiezen mensen de beste betekenis als het signaal voor hen nieuw is?"
Met behulp van TicTacTeam laatt Blokpoel zien dat analogieën een belangrijke rol spelen bij het snelle begrip van nieuwe signalen door mensen.
- Wil je ook je unieke menselijke communicatievermogen testen? Download dan de app.
- Lees ook: Nieuwe taal verzinnen zonder woorden, zonder elkaar te zien (2014)
- Promotie Blokpoel: Begrijpen hoe mensen andere mensen begrijpen


